CÁCH TÌM SỐ DƯ TRONG PHÉP CHIA
CÓ LIÊN QUAN ĐẾN SỐ THẬP PHÂN.
Trong các phép tính chia có dư liên quan đến số thập phân, việc tìm số dư không hề đơn giản. Vậy muốn tìm số dư một cách nhanh, gọn và chính xác, hãy ghi nhứ :
*Số dư cũng là số thập phân.
*Dấu phẩy của số dư phải thẳng cột với daausphaayr của số bị chia.
*Nếu hàng nào của phần thập phân trong số dư còn thiếu thì thêm chữ số 0 vào hàng đó.
Chúng ta cùng thử nghiệm qua các ví dụ sau :
Ví dụ 1: Tìm số dư trong phép chia 5,29 : 4 khi thương chỉ lấy hai chữ số ở hàng thập phân.
Bước 1 : Thực hiện phép chia



Bước 2 : Tìm số dư
-Chiếu thẳng dấu phẩy ở số bị chia xuống thì phần thập phân khuyết hàng phần mười nên ta thêm 0 vào hàng đó.
Vậy số dư trong phép chia đó là 0,01.
Thử lại : 1,32 x 4 + 0,01 = 5,29 (đúng)
Ví dụ 2 : Hãy tìm số dư trong phép chia 43 : 52 khi thương chỉ lấy ba chữ số ở hàng thập phân.
Bước 1 : Thực hiện phép chia




Bước 2 : Tìm số dư
-Chiếu thẳng dấu phẩy ở số bị chia xuống thì phần thập phân khuyết hàng phần mười nên ta thêm 0 vào hàng đó.
Vậy số dư trong phép chia đó là 0,048.
Thử lại : 0,826 x 52 + 0,048 = 43 (đúng)
Ví dụ 3 : Hãy tìm số dư trong phép chia 16593 : 125,2 khi thương chỉ lấy hai chữ số ở hàng thập phân.
Bước 1 : Thực hiện phép chia




Bước 2 : Tìm số dư
-Đây là phép chia một số tự nhiên cho một số thập phân nên ta coi số tự nhiên đó là số thập phân mà phần thập phân bằng 0 (16593 = 16593,0) để xác định số dư.
-Chiếu thẳng dấu phẩy ở số bị chia xuống thì phần thập phân là 244, phần nguyên là 0 do đó số dư trong phép chia đó là 0,244.
Thử lại :132,53 x 125,2 + 0,244 = 16593 (đúng)
Ví dụ 4 : Hãy tìm số dư trong phép chia 19,73 : 5,8 khi thương chỉ lấy đến bốn chữ số ở hàng thập phân.
Bước 1 : Thực hiện phép chia




Bước 2 : Tìm số dư
-Chiếu thẳng dấu phẩy ban đầu ở số bị chia xuống thì phần thập phân khuyết hàng phần mười, hàng trăm và hàng phần nghìn nên ta thêm 0 vào hàng đó.
Vậy số dư trong phép chia đó là : 0,00014
Thử lại : 3,4017 x 5,8 + 0,00014 = 16593 (đúng)
Qua bốn ví dụ trên các em sẽ hiểu cách tìm số dư trong phép chia có dư liên quan đến số thập phân.
Tuy nhiên vẫn còn một cách nữa rất đơn giản mà học sinh nào cũng xác định chính xác và nhanh.
Ví dụ 1 : Bài tâp 2 SGK Toán 5 (trang 64)



Theo cách thông thường ta có thể xác định theo hai cách sau :
Cách 1 : Nhận xét : 1 ở số dư thuộc phần mười ; 2 ở số dư thuộc phần trăm vậy số dư là 0,12.
Cách 2 : Dóng dấu phẩy của số bị chia thẳng xuống số dư ta thấy : dấu phẩy liền trước 12. Vậy số dư là 0,12
Theo hai cách xác định trên nếu số dư có nhiều chữ số thập phân thì xác định rất khó.
Ví dụ : Hãy tìm số dư trong phép chia 0,9 : 0,27 khi thương chỉ lấy đến bốn chữ số ở hàng thập phân.





Vậy số dư là bao nhiêu rất khó xác định được ngay. Chúng ta có thể làm như sau :
*Thương là số thập phân thì số dư phải là số thập phân.
*Tính tổng các chữ số trong phần thập phân của số chia và thương có bao nhiêu chữ số phần thập phân thì số dư có bấy nhiêu chữ số phần thập phân.
Trở lại ví dụ trên ta lấy 4 chữ số phần thập phân của thương (,3333) và 2 chữ số của số chia (,27) ta được 6 chữ số phần thập phân.
Vậy số dư là : 0,000009
Thử lại : 3,3333 x 0,27 + 0,000009 = 0,9
Ví dụ 2: Tìm số dư của phép chia 218 : 3,7 nếu